Avrupa’da yaşayan göçmen emekçilerin sesi yasanacakdunya.net

Kırgızistan’da satranç

Kırgızistan’da sular durulacak gibi görünmüyor. Ülkenin en büyük ikinci kenti Oş’ta Kırgız ve Özbek kökenliler arasında çıktığı söylenen silahlı çatışmalarda, ölenlerin sayısı en az 65, yaralı sayısı da 700′ün üzerinde. Geçici hükümet “Devrik cumhurbaşkanı Bakiyev yandaşlarını Kırgızlar ve Özbekler arasında kasıtlı olarak anlaşmazlık çıkarmakla” suçlarken, Rusya’dan askeri destek istedi.

Rusya ve Amerika için jeopolitik önem taşıyan Kırgızistan’da iktidar Nisan’da yeniden değişti. 5 sene önce sokak gösterileriyle iktidara gelen Cumhurbaşkanı Kurmanbek Bakiyev, sokak gösterileriyle iktidarı kaybetti. 2005′te yapılan sokak gösterilerinden sonra gerçekleşen seçimlerde Bakiyev’in liderliğini yaptığı Ak Jol Partisi (Halk Partisi Platformu), seçimlerde oyların yüzde 90′ını almıştı.

Temmuz 2009 seçimlerinde Kırgızistan’da gerilim yeniden başladı. Muhalefet partisi, Bakiyev’in iktidarı elde tutmak için seçimlere hile karıştırdığını açıkladı. O dönemde başlayan gerginlik, Nisan’da muhalefet partisi taraftarlarının sokak gösterileriyle tırmandı.

Bakiyev can güvenliğinden endişe ettiği gerekçesiyle ABD, Rusya ve BM arasında yürütülen görüşmeler neticesinden önce Kazakistan’a, ardından Belarusya’ya sığınmıştı. Yeni hükümet Roza Otunbayeva liderliğinde kuruldu. Roza Otunbayeva, Cumhurbaşkanı Akayev’in devrilmesine yol açan “Lale Devrimi”nin de başta gelen örgütleyicilerinden.

Nisan 2010′da başlayan gösterilerde Muhalefet Partisi lideri Almazbek Atambayev tutuklanmıştı. Bakiyev’e karşı sokak gösterileri yeni başkan yardımcısı Azimbek Beknazarov’un memleketinde başlamış, gösterilerde 80 kişi yaşamını yitirmişti.

Washington ve Moskova kartları
Kırgızistan, enerji ve diğer doğal kaynaklara erişimin yanı sıra, ticaret yollarının ve -yeni bir konu başlığı olarak da- Afganistan’daki operasyonlara malzeme tedarik yolunun üzerinde yer alması açısından önem taşıyor.

Manas Üssü, özellikle Özbekistan’daki “K2 üssü” kapatıldığından bu yana ABD Ordusu’nun Afganistan’daki operasyonları açısından başlıca askeri merkezlerden biri durumunda.

Özbek makamlarının 2005 yılında “İslamcı militanlardan yönelen bir iç tehdit” gerekçesiyle K2 Üssü’nü kapatmalarının ardından ABD ve Özbek hükümetleri arasındaki ilişkiler gerilmişti.

Manas Üssü, Afganistan’daki Amerikan Ordusu için hayati bir ikmal noktası. Cumhurbaşkanı K. Bakiyev, Manas Üssü’nün kirası konusunda Washington’a ciddi bir baskı uygulamaktaydı.

Ancak 2009′un başlarında Rusya’nın verdiği yüklü bir yardım taahhüdünü de arkasına alan Kırgız lider, üssün kapatılacağını açıkladı.

ABD Başkanı Barack Obama da Amerikalıların Manas Üssü’nü kullanmaya devam edebilmesi için bizzat devreye girdi. Bu uzlaşma zeminde bile Manas Üssü “transit merkezi” olarak adlandırılacaktı.

Sokak gösterilerinin ardında yatan
Mart 2010′da ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Orgeneral David Petraeus askeri alandaki işbirliği olanaklarını konuşmak üzere Kırgızistan’a gitti.

Petraeus’un ziyaretinden sadece bir gün önce, ABD, Kırgızistan’ın, ülkenin güneyindeki Batken bölgesinde kuracağı “terörle mücadele” amaçlı askeri eğitim merkezi için 5 buçuk milyon dolar vereceğini açıklamıştı.

Rusya ile Kırgızistan geçen yıl aynı bölgede bir askeri üs kurmak üzere anlaşmışlardı. Bakiyev iktidarının ABD ile yeni anlaşmaya varmasının Rusya’yı ciddi biçimde rahatsız ettiği gerçek.

Nisan’da yapılan iktidar darbesinden sonra, yeni kurulan iktidar Haziran’da yeni bir anayasa oylamasına gidecek. Ekim’de de seçimlerin yapılması bekleniyor.

Yeni anayasa oylamasına gidilmeden eski Cumhurbaşkanı Bakiyev’in en güçlü olduğu Oş kentinde sokak gösterileri başladı. Devlet dairelerini basan göstericiler Oş kentinde kendi seçtikleri valiyi işbaşına getirdiler.

Kırgızistan’da yeniden başlayan olaylarda, bölgede Rusya ve ABD arasındaki çekişmenin yeni bir hamlesi oynanıyor. ABD, Kırgızistan’da “hukuk devleti ilkelerine uyulması” çağrısında bulunurken, Rusya Başbakanı Vladimir Putin ise ayaklanmada Moskova’nın parmağı olduğu iddialarını yalanladı ve bunun Kırgızistan’ın iç meselesi olduğunu savundu.

Rusya Federasyonu Başkanı Dimitri Medvedev de protestoların “mevcut rejime duyulan öfkeyi” yansıttığını söyledi.

Rusya başkent Bişkek yakınlarında bulunan askeri üssünü korumak amacıyla 150 paraşütçü indirdi. Kırgızistan’ın yeni cumhurbaşkanı Roza Otunbayeva sokak gösterilerinin bastırılması için Rusya’dan askeri yardım istedi.

Bölgede Rusya, Çin, ABD ve diğer ülkeler açısından güçler dengesinin nasıl oluşacağını taşların yerine yeniden oturmasıyla göreceğiz.